Technika kryminalistyczna

   Stosunek władz odpowiedzialnych za ściganie sprawców przestępstw, a  co za tym idzie często i przedstawicieli nauki do kryminalistyki ulegał  na przestrzeni lat jej istnienia różnorodnym przemianom. Przez długi  okres kryminalistyka i jej zdobycze pełniły rolę „służebnicy prawa  karnego”. Odmawiano jej statusu samodzielnej dziedziny naukowej,  wykorzystując jednak w procesie karnym jej osiągnięcia. Kwestia  istnienia kryminalistyki i jej stałego rozwoju w czasach współczesnych  nie budzi kontrowersji. Za uznaniem znaczenia kryminalistyki jako nauki  świadczy stały jej rozwój jak też fakt, że zagadnienia kryminalistyczne  wielokrotnie stanowiły bazę do pisania prac magisterskich i rozpraw  doktoranckich, pisanych pod kierownictwem wybitnych i znanych naukowców.

 

   Ilekroć  następują rozważania na temat dowolnej dziedziny nauki to zawsze wiążą  się z tym rozważania o jej początki. Jeżeli chodzi o kryminalistykę to  najczęstszą odpowiedzią na to pytanie jest stwierdzenie, że  kryminalistyka istnieje tak długo jak istnieje przestępstwo. W  twierdzeniu tym jest oczywiście pewna przesada, ale w przypadku każdego  przestępstwa poszukiwano śladów mogących wskazać sprawcę, badano sposób  działania sprawcy i pobudki. Humorystycznym przykładem wykorzystania  śladów kryminalistycznych do identyfikacji sprawcy, jest opis  występujący w starotestamentowej wersji Księgi Daniela. Aby zapewnić  przychylność boga Bela, Cyrus Wielki składał w świątyni codzienne  ofiary, które mimo zaplombowania drzwi znikały ze świątyni. O tym  cudownym zjawisku chciał przekonać sceptycznie nastawionego Daniela,  nakazując mu uczestnictwo w czynności plombowania pomieszczenia. Podczas  składania darów i plombowania pomieszczenia Daniel dyskretnie na  posadzce rozpylił popiół. Nazajutrz w obecności Daniela zdziwiony Cyrus  zobaczył na popiele ślady bosych stóp, prowadzące do kamiennej ściany i  znikające pod nią. Sprawcy fałszywych cudów zostali na podstawie śladów  zidentyfikowani.

 

Technika kryminalistyczna   Rozwój nauki XIX i XX wieku zdecydowanie stymulował  rozwój kryminalistyki. W okresie tym pojawiają się nazwiska, które  nierozerwalnie wiążą się z kryminalistyką. Z kryminalistyką na świecie  utożsamia się nazwiska: Hans Gross, Alphonse Bertillon, Francis Galton,  Edmond Locard, natomiast polską Leon Wachholz i Jan Olbrycht., Jan Sehn,  Włodzimierz Gutekunst i Paweł Horyszowski. W czasie tym krystalizują  się wszystkie podstawowe dziedziny współczesnej kryminalistyki, powstają  nowe, a ich katalog nawet w dniu dzisiejszym nie jest zamknięty. W  ostatnim okresie byliśmy świadkami tworzenia AFIS, identyfikacji osoby  za pomocą profilowania DNA, identyfikacji sprawcy na podstawie śladu  zapachowego i szeregu innych metod. Przed nami jest identyfikacja osoby  na podstawie innych danych biometrycznych takich jak źrenica oka, dno  oka i wyglądu osoby.

 

   Współczesna kryminalistyka opiera się na bardzo  wyrafinowanych technologicznie metodach ujawniania śladu, który sprawca  pozostawił na miejscu zdarzenia, jak też nowych metodach  identyfikacyjno-badawczych. Ujawnienie i zabezpieczenie śladu jest  oczywiście pierwszym i podstawowym etapem, prowadzącym do identyfikacji  sprawcy zdarzenia. Tak więc osoby odpowiedzialne za czynność uzyskania  materiału dowodowego z miejsca przestępstwa muszą w swoim arsenale  posiadać odpowiednie materiały i sprzęt służące do ujawnienia i  zabezpieczenia możliwie największej ilości śladów kryminalistycznych  pochodzących od sprawcy. Brak odpowiedniej ilości śladów i odpowiedniej  jakości, uniemożliwia ich identyfikacją przy zastosowaniu nawet  najlepszych narzędzi badawczych.

 

   Rozwój środków służących do  ujawniania śladów kryminalistycznych możemy prześledzić na przykładzie  materiałów ujawniających ślady daktyloskopijne. Na początku istnienia  daktyloskopii podstawową metodą ujawniania śladów linii papilarnych było  zastosowanie kilku proszków daktyloskopijnych takich jak sproszkowany  węgiel lub inne drobncząsteczkowe substancje. Do pobierania materiału  porównawczego wykorzystywane były natomiast tusze daktyloskopijne  rozprowadzane gumowym wałkiem na płycie.  Obecnie kryminalistyka  dysponuje zasobem kilkudziesięciu rodzajów proszków daktyloskopijnych,  szerokim zakresem związków chemicznych reagujących z substancją  potowo-tłuszczową tworzącą ślad oraz urządzeniami wzbudzającymi  fluorescencję związków chemicznych wykorzystanych w procesie ujawniania  śladów daktyloskopijnych. Pobieranie materiału porównawczego następuje  za pomocą poduszek i wałków ceramicznych. Szczytowym osiągnięciem w  zakresie ujawniania śladów daktyloskopijnych jest opracowanie urządzenia  pozwalającego na poszukiwanie śladów linii papilarnych i ich  rejestrację, bez wcześniejszego zastosowania innych metod wizualizacji  śladu. W zakresie pobierania materiału porównawczego nastąpił również  dalszy postęp. Obecnie czynność ta wykonywana jest za pomocą urządzeń  skanujących linie papilarne i zapisujących zakodowane cyfrowo obrazy  linii papilarnych w systemie AFIS.Podobny postęp możemy odnotować w  innych dziedzinach kryminalistyki. Przykładowo, ujawniając i  zabezpieczając ślady traseologiczne obok metod tradycyjnych, możemy  stosować związki chemiczne ujawniające ślady obuwia oraz  elektrostatyczną metodę zabezpieczania śladu. Rozbudowany został również  zakres możliwości identyfikacji różnych substancji za pomocą szybkich  testów, możliwych do zastosowania w warunkach polowych. Za ich pomocą  możemy identyfikować wstępnie środki odurzające i substancje  psychotropowe, substancje wchodzące w skład materiałów wybuchowych,  substancje powstające w wyniku oddania strzału, cząsteczki metali  pozostające na rękach sprawcy i inne.

 

   Transformacji uległy również  tradycyjne metody identyfikacji. Metodę klasyczną badań  identyfikacyjno-porównawczych aktualnie wspomagają instrumentalne metody  badań oraz komputerowe systemy identyfikacji. Pozwalają one tworzyć  bazy śladów dowodowych i materiałów porównawczych i dokonywać przeszukań  tych baz, typując sprawców przestępstw. Najczęściej występującymi  bazami danych są komputerowe zbiory daktyloskopijne, zbiory kodów DNA,  zbiory łusek i pocisków oraz zbiory śladów traseologicznych.Obowiązek  zapewnienia dostępu do materiałów i sprzętu niezbędnych do ujawnienia i  zabezpieczenia śladów przestępstwa, spoczywa na specjalistycznych  firmach. Zadania realizowane przez te firmy należy rozpatrywać w wielu  aspektach:

  • po pierwsze, firma taka powinna zapewniać pełny dostęp  do produktów zamawianych przez odbiorców,
  • po drugie, oferowane  produkty powinny spełniać najwyższe normy jakościowe,
  • po trzecie,  przygotowanie personelu firmy powinno umożliwiać pełnienie funkcji  doradczych dla potencjalnych odbiorców,
  • po czwarte, zadaniem firmy  winno być prezentowanie nowych rozwiązań technicznych umożliwiających  skuteczniejsze ujawnianie i zabezpieczanie śladów przestępstwa,
  • po  piąte, profesjonalna firma może realizować szkolenia z zakresu  wykorzystania oferowanych produktów,
  • po szóste, firma powinna  opracowywać i oferować własne rozwiązania techniczne produktów  odznaczających się parametrami wyższymi od parametrów produktów  istniejących na rynku.